Prentenboek: Doppertjeslijm

Het prentenboek ‘Doppertjeslijm’ door Susan Chandler heb ik uitgekozen omdat het het onderwerp ‘evenwichtig dieet’ aan de orde stelt. Een, niet vegetarisch, alternatief is ‘Jan Jappie en de veelvraat’ door Geertje Gort.

Beide boeken vertellen over wat er met je gebeurt als je niet evenwichtig eet. Als het meisje uit ‘Doppertjeslijm’ alleen maar koek, gebak en snoep eet, vallen haar ledematen eraf. Die moet ze vervolgens weer aanlijmen met ‘doppertjeslijm’. En als Jan Jappie alleen maar boterhammen mét eet, komt de Veelvraat om hem op te eten. Hij begint een briefwisseling met de Veelvraat en ontdekt het belang van gevarieerd eten.

Je kunt aan dit onderwerp verschillende activiteiten koppelen:

1. Ga samen het gesprek aan: Wat is eigenlijk ‘slecht eten’. Eten jouw vriendjes of kinderen uit de buurt dingen die jij of jouw ouders ‘slecht’ vinden? Eet jij dingen die anderen ‘slecht’ vinden?
2. Stel, je bent een diëtist, je geeft andere mensen raad over hun eetgewoonten, hoe zou volgens jou een gevarieerde maaltijd samengesteld zijn? Stel ook het menu van de dag samen, bestaande uit ontbijt, lunch, avondeten en tussendoortjes. En wat dacht je van een weekmenu?
3. Houd een tijdje, bijvoorbeeld een dag, bij wat je eet. Kijk op het label wat de voedingswaarde is. Zoek ook van de etenswaren die niet verpakt zijn, zoals groenten, op, wat de voedingswaarde is. Denk hierbij aan de energiewaarde (calorieën of kilojoules), maar ook aan vitaminen en mineralen.
4. Houd een week lang bij wat je eet. Heb je ‘slecht eten’ (junk food) gegeten? En hoe slecht is slecht eigenlijk? Je kunt de eerste vraag ook laten beantwoorden op Kies je gezond?.
5. Stel een onderzoek in naar eetgewoonten onder je eigen gezin, buurtbewoners of familieleden. Onderzoek bijvoorbeeld wat mensen graag eten, of laat ze een tijdje bijhouden wat ze gegeten hebben. Verwerk deze gegevens door de voedingsmiddelen die genoemd zijn te turven. Wat valt je op? Eten de ondervraagden vaak ‘slecht’? Zie je verschillen tussen kinderen, jongeren en volwassenen?
6. Kijk op de ingrediëntenlijst van verpakt voedsel. Als je een ingrediënt niet kent zoek dit dan op. Vaak zijn dit additieven. Wat is de voedingswaarde van deze additieven? Waarom zijn deze additieven toegevoegd? Denk bijvoorbeeld aan het conserveren van voedsel. In de folder Hoe lees je een etiket van de EU, vind je meer informatie over het lezen van een ingrediëntenlijst en over additieven. Vaak staan er in een ingrediëntenlijst in plaats van de naam van additieven, E-nummers. Je kunt de naam van deze E-nummers opzoeken op een E-nummerlijst. Je kunt ook gebruik maken van de ingrediënten database van Goedgeweten, een Belgische site.
7. Kies één additief uit en stel hier een onderzoek naar in. Kun je nieuwsberichten vinden over het additief dat je gekozen hebt? Vat op papier samen wat je over deze additief gevonden hebt. Raadpleeg verschillende bronnen, want als het om additieven gaat, vind je veel en vaak tegenstrijdige informatie.
8. Mensen hebben vitaminen en mineralen nodig, maar waarvoor eigenlijk? En kun je er ook teveel van binnen krijgen? Onderzoek dit voor alle vitaminen en mineralen in ons voedsel.
9. Ga eens bij een mensa eten. Wat kun je hier eten? Kun je hier gevarieerd eten? Let ook op wat de mensen om je heen kiezen. In iedere universiteitsstad vind je wel een mensa, alhoewel de moderne naam ‘universitair restaurant’ is.
10. Wat zijn de belangrijkste voedselgroepen? Welke voedingsmiddelen vind je in de verschillende voedselgroepen? Wat vind jij lekker? Welke voedingsmiddelen vind jij niet lekker? Maak onderscheid naar de voedselgroepen voor vegetariërs, veganisten en mensen die wel dierlijke producten eten.
11. Stel zelf een menu samen voor een maaltijd en maak dat samen met je gezin klaar.
12. Maak een collage van jezelf met je favoriete voedingsmiddelen, de ‘je bent wat je eet’-poster.
13. Onderzoek wat de aanbevolen hoeveelheden voor een kind van jouw leeftijd zijn. Heb je meer of minder nodig dan jouw ouders of broers/zusjes?
14. Het ontbijt zou de meest belangrijke maaltijd van de dag moeten zijn. Waar moet een goed ontbijt aan voldoen?
15. Maak een standaard koekjes recept. Maak het nog een keer klaar, maar dan met 3/4 van de normale hoeveelheid suiker. Maak het nog een keer klaar, maar dan met 1/2 van de normale hoeveelheid suiker. Proef de verschillen. Zijn de koekjes met minder suiker, minder lekker?
16. Maal pinda’s om pindakaas te krijgen. Proef het resultaat. Wat is het verschil met commerciële pindakaas. Wat voegt een pindakaas fabrikant toe aan pindakaas? Waarom doet hij dat? Is het nodig volgens jou? Je kunt dit ook met ketchup of mayonaise doen (of jam, ontbijtkoek, …).
17. Soms vind je iets niet lekker, maar kan het je best smaken als het op een andere manier is klaargemaakt of gepresenteerd. Bedenk manieren om iets dat gezond is, maar jij niet lekker vindt, lekkerder te maken. Denk bijvoorbeeld aan recepten verzamelen voor dit voedingsmiddel en er een aantal van uitproberen. Wat dacht je bijvoorbeeld van deze spruitjesrecepten?
18. ‘Het oog wil ook wat’, zegt men wel als het om eten gaat. Maak daarom van een gewone maaltijd iets speciaals door het eten heel aantrekkelijk te presenteren.
19. Hoe zorg je ervoor dat je je spijsvertering gezond houdt?
20. Leen bij de bibliotheek verschillende tijdschriften of ga naar de leeshoek van de bibliotheek. Kies tijdschriften voor verschillende doelgroepen: kinderen, jongeren, vrouwen, mannen. Vind je advertenties voor voedingsmiddelen in de tijdschriften? Wat voor voedingsmiddelen prijzen ze aan? Je kunt dit onderzoek ook doen voor tv reclames (commercials). Hiervoor kun je gebruik maken van de tv reclame database.
21. We leven in de 22ste eeuw. Er is een pil op de markt gekomen die alle vitaminen en mineralen bevat die we nodig hebben. We hoeven voortaan alleen deze pil te slikken en we hoeven niet meer te eten. Schrijf een reactie hierop. Wat vind je van deze ontwikkeling? Heb je hier vertrouwen in of niet? Waarom wel / niet?
22. Vraag vrienden, bekenden en familieleden hun favoriete recept en stel hier een boekje van samen.

Informatie over voeding vind je op de volgende sites:

• De voedingswijzer van Wim Guiking, freelance journalist, die beoogt onafhankelijk advies te geven.
• De voedingswijzer van CZ, zorgverzekeraar. Deze voedingswijzer zie je bij meer verzekeringsmaatschappijen.
• Het voedingscentrum.

De activiteiten heb ik weer ontleend aan ‘Science through Children’s Literature’. Ik zou overigens niet snel kiezen voor een boek om dit onderwerp te introduceren (en ik lees overal boeken over!). Toch ben ik tijdens mijn zoektocht een aantal sites tegengekomen die ik interessant vond en nog niet kende, zoals de Goedgeweten site en De Voedingswijzer van Wim Guiking. Daarnaast vind ik experimenten altijd leuk, zoals het zelf maken van pindakaas of iets dergelijks en de ingrediënten vergelijken met een commerciële pindakaas of verschillende hoeveelheden suiker in koekjes proberen. Sterker nog, ik heb laatst koekjes gemaakt en die waren naar mijn smaak veel te zoet. Dus daar moet nog iets aan gebeuren.